De eerste schoten van de Eerste Wereldoorlog

Impressie van de Habsburgse intocht in Belgrado in december 1914

Het openingsschot van de Eerste Wereldoorlog werd in juli 1914 gelost in Belgrado. Het was een aarzelend begin, maar de Europese grootmachten hadden zich tegen die tijd klem gemanoeuvreerd. De oorlog kon eigenlijk al niet meer anders dan uitgroeien tot het grootste conflict dat de mensheid ooit had gezien.

door Joost van Egmond

Dit artikel verscheen in 2014 in dagblad Trouw/De Verdieping als aflevering in een serie over de Eerste Wereldoorlog

De Habsburgse ambassadeur Wladimir Giesl von Gieslingen had zijn koffers al gepakt toen het Servische antwoord hem bereikte. Twee etmalen eerder had hij namens de regering in Wenen de Serviërs een eisenlijst gestuurd, met maatregelen ter genoegdoening na de moord op aartshertog Franz Ferdinand. Servië had volgens de Habsburgers schuld aan die aanslag.

Het was een onmogelijk ultimatum, bedoeld om Servië ofwel compleet te vernederen, danwel om afgewezen te worden. Servië zou ondermeer alle ophitsing tegen de Habsburgers moeten stoppen en zijn leger zuiveren van iedereen die Wenen niet welgezind was. Bovendien moest het land Habsburgse veiligheidsdiensten op zijn grondgebied toelaten om ‘subversieve elementen’ aan te pakken. Winston Churchill noemde het later ‘het meest schaamteloze document ooit in zijn soort’.

Ridderlijkheid

Bijna koos Servië de vernedering. Het land wilde een oorlog met het tien keer grotere keizerrijk vermijden, en tijd winnen voor onderhandelingen. Veel punten werden direct ingewilligd. Maar niet alles.


Als u inlogt kunt u verder lezen


Nog geen lid van Donau?
Registreer hieronder en lees direct alles op Donau. Gratis.

gratis lid
Over Joost van Egmond 35 Artikelen
Joost van Egmond is journalist. Hij publiceerde ondermeer bij de NOS, Trouw, Time magazine, Nieuwsuur, Vrij Nederland, de Groene Amsterdammer en Bloomberg. Joost woonde en werkte in Belgrado van 2010 tot 2015. Hij begrijpt nogal veel van wat zich afspeelt in Zuid-Oost-Europa en treedt geregeld op als balkandeskundige. Schreef het hoofdstuk over Joegoslavië en Albanië voor Het Oostblokbloek (Nieuw Amsterdam 2014) Sinds 2016 is Joost hoofdredacteur van Donau.