De ondergang van het Habsburgse Rijk

Familieportret rond 1860: Aartshertog Karel lodewijk keizer Frans Jozef aartshertog Ferdinand Max en aartsherog Lodewijk Victor http://worldroots.com

Meine alte Heimat, die Monarchie, war ein großes Haus mit vielen Türen und vielen Zimmern für viele Arten von Menschen. Man hat das Haus verteilt, gespalten, zertrümmert. Ich habe dort nichts mehr zu suchen’, aldus de bittere woorden van graaf Morstin in een verhaal van Joseph Roth. [Joseph Roth, Die Buste des Kaisers (1935) in: K. Westermann en F. Hackert ed., Joseph Roth Werke 5 1930-1936 (Keulen 1990) 675.]

Het einde van het Habsburgse Rijk ervoer Roth, en velen met hem, als het verlies van een vaderland. Na 1918 werd hij een ‘Heimatloser’, een balling; iemand die in hotels leefde en die, naar eigen zeggen, vaker van land wisselde dan van schoenen. Zijn dood was gezien zijn alcoholgebruik even tragisch als voorspelbaar: in 1939 stierf hij te Parijs op 44-jarige leeftijd.

Door Stefan van der Poel

Dr. Stefan van der Poel is universitair docent aan de Rijksuniversiteit Groningen bij de vakgroep Geschiedenis. Zijn specialismen betreffen Midden- en Oosteuropese geschiedenis en moderne Joodse geschiedenis. Zijn proefschrift is getiteld: Joodse stadjers. De joodse gemeenschap in de stad Groningen 1796-1945 (Assen 2004). In 2011 publiceerde hij met Nienke de Deugd en Sipke de Hoop Perspectieven op Midden- en Oost-Europa.

Het Galicische Brody, gelegen in een verre oostelijke uithoek van de Donaumonarchie, dichtbij de Russische grens, was Roths geboorteplaats. Hij stamde uit een Joodse familie en beschouwde het Duits als zijn moedertaal. Zelfs deze summiere gegevens omtrent een mensenleven, schetsen reeds een wereld die inmiddels ver achter ons lijkt te liggen. Brody zoekt men tevergeefs op de kaart, in het huidige Galicië wordt geen Duits meer gesproken, een Joodse gemeenschap of cultuur bestaat hier niet meer, en ook het eens zo machtige, uitgestrekte keizerrijk is van de aardbodem verdwenen.


Als u inlogt kunt u verder lezen


Nog geen lid van Donau?
Registreer hieronder en lees direct alles op Donau. Gratis.

gratis lid