Dankzij het vertaalwerk van Roel Schuyt kunnen we ook in het Nederlands genieten van het oeuvre van Ismail Kadare, de wereldberoemde Albanees met een Pullitzerprijs op zak. Helaas is er weinig vergelijkingsmateriaal en lijkt het alsof de literatuur van dit nog steeds niet helemaal ontdekte land vooralsnog blijft steken bij die van de omstreden Kadare. De hoop is dan ook gevestigd op nieuwe vertalingen van andere en modernere Albanese schrijvers.

Tot die tijd is er Het Monster, de recente vertaling van Kadare’s Përbindëshi, een door de communisten verboden roman. Een liefdesverhaal, waarin de student Gent de ongelukkige bruid Lena op haar bruiloft schaakt en ontrukt aan de klauwen van de Griekse echtgenoot Maks, is de rode lijn. Daaraan wordt van alles vastgeknoopt: Gents onderzoek naar de mythologie van Troje, de expeditie van Maks en zijn kornuiten Akamas, Odysseus K. en Millosh die in een vrachtwagen buiten de stad hun kans afwachten om de roof van Lena bloedig te wreken, flarden uit het verhaal van Troje zelf, met Agamemnon, Helena en anderen in de hoofdrol, een gonzend gerucht over een dreigend complot, Albanië’s verwijdering uit het communistische blok en stukjes spielerei met Balkaneske verhaaltradities: “Als er in een verhaal over iets wat drie weken eerder is gebeurd al zo veel verandert, wat kun je dan verwachten als er drieduizend jaar overheen gaan?”. Wie wil puzzelen in deze wirwar van verhaallijnen en bovendien niet echt helemaal bekend is met alle historische, mythologische en culturele verwijzingen moet het boek twee keer lezen om helemaal op te gaan in Kadare’s universum. Wie gewoon wil weten hoe het afloopt met de twee geliefden bladert door naar de laatste twee, drie hoofdstukken.