De arrestatie van Radovan Karadžić hield de gemoederen tot ver buiten het Balkanschiereiland bezig. De van oorlogsmisdaden beschuldigde voormalig president van de Bosnische Republika Srpska had zich de afgelopen jaren in Servië verborgen gehouden. Vermomd met een grote bril, lang wit haar en een lange witte baard werkte hij tot op het moment dat hij gearresteerd werd als alternatief genezer in een privékliniek in Belgrado. Hij had al die jaren onder de valse naam Dragan Dabić geleefd. Volgens de Servische autoriteiten was zijn arrestatie in Belgrado een toevalstreffer. De geheime dienst was op zoek geweest naar de andere voortvluchtige hoofdverdachte van de gruweldaden in de Bosnische oorlog, ex-generaal Ratko Mladić. Zij kwamen Karadžić op het spoor doordat hij in juni naar een familielid in Bosnië belde. Deze telefoon werd afgetapt. Hij werd eerst een maand geschaduwd alvorens te worden gearresteerd.
Na zijn spectaculaire arrestatie werd Karadžić voor de onderzoeksrechter van het Oorlogsmisdaden- tribunaal in Belgrado voorgeleid. Daar werd begonnen met het juridische getouwtrek om hem naar Den Haag over te kunnen brengen. Op 30 juli kon Karadžić naar de gevangenis in Scheveningen worden overgebracht en op donderdag 31 juli verscheen hij voor de eerste keer voor het Hof in Den Haag. Bij velen heerste de angst dat dit proces grote gelijkenissen zou vertonen met het proces van Milošević. Deze had het Hof tijdens zijn proces vaak vermoeid met oeverloze monologen over de onrechtmatigheid van het Hof. Bij de eerste twee voorgeleidingen van Karadžić leek deze vrees aanvankelijk ongegrond. Karadžić, die zijn eigen verdediging voerde, weigerde om schuldig of onschuldig te pleiten. Volgens de regels van het Joegoslavië-Tribunaal wordt hij nu automatisch beschouwd als ‘onschuldig pleitend’.
Inmiddels heeft er al een wisseling van rechter plaatsgevonden. De rechter die de eerste voorgeleiding leidde, de Nederlander Alphons Orie, werd vervangen door de Schotse rechter Iain Bonomy. Officieel omwille van de werkdruk, maar mogelijk heeft een wrakingsverzoek van Karadžić ook een rol gespeeld.
Voor de legitimiteit van het Joegoslavië-tribunaal is het van groot belang dat de zaak goed wordt afgehandeld. De laatste tijd is het nut van het tribunaal veelvuldig bekritiseerd. Een goede afhandeling van de zaak-Karadžić kan het imago van het tribunaal weer wat opvijzelen. Bovenal zal het de slachtoffers eindelijk een gevoel van gerechtigheid geven. Al zal hiervan pas echt sprake zijn als ook Ratko Mladić voor het Tribunaal terecht staat. De vraag is echter waar de ex-generaal zich momenteel bevindt en bovenal wat zíjn vermomming zal zijn.
De arrestatie en uitlevering van Karadžić is een teken dat Servië de laatste tijd bezig is om haar imago te veranderen. In juni mocht het land een nieuwe, pro-Europese regering verwelkomen. President Boris Tadić had in mei de verkiezingen gewonnen, maar het lukte hem niet een meerderheidsregering te vormen. De nieuwe regering die nu is aangetreden, bestaat uit een coalitie van de Socialistische Partij en de Democratische Partij van Tadić. Op 9 september ratificeerde het Servische parlement bovendien het eind april, vlak voor de verkiezingen met de EU overeengekomen Stabilisatie en Associatie Akkoord, de eerste stap in de richting van lidmaatschap van de EU. De Radicale Partij en de onlangs uit haar gelederen gestapte groep rond ex-partijleider Tomislav Nikolić bleven weg bij de stemming uit protest tegen de erkenning van de Kosovaarse onafhankelijkheid door de meeste EU-lidstaten.
In Macedonië trad deze zomer eveneens een nieuwe regering aan. De partij van de Macedonische premier Nikola Gruevski, die op 1 juni de verkiezingen won, heeft een regering gevormd met de grootste Albanese partij DUI. Eerder regeerde de VMRO met de rivaliserende Albanese partij DPA, hoewel die minder stemmen had dan de DUI. De DUI boycotte uit wraak maandenlang het parlementaire werk, en tijdens de verkiezingen escaleerde het conflict. De DPA wordt vooral als verantwoordelijke gezien voor de geweldsincidenten tijdens de verkiezingen. In sommige gebieden moest de stemming omwille van het geweld tweemaal worden overgedaan. Voor de nieuwe Macedonische regering is verdere toenadering tot de NAVO en de Europese Unie de belangrijkste doelstelling. Voordat er van een toenadering sprake kan zijn moet echter eerst het al jaren durende conflict met Griekenland over de naam Macedonië worden opgelost. Volgens de Grieken mag deze naam uitsluitend voor de Griekse provincie Macedonië worden gebruikt. Dat dit thema de Grieken erg hoog heeft zitten, bleek onlangs nog bij het Eurovisie Songfestival.
Roemenië en Bulgarije bevinden zich inmiddels in het beklaagdenbankje van de EU. Beide landen maken weinig vaart met de bestrijding van de omvangrijke corruptie, die Brussel al lange tijd een doorn in het oog is. Mooie beloftes in de tijd tot aan de toetreding van de twee landen zijn niet ingelost en in juli schreef de EU niet alleen een vernietigend rapport over de stand van zaken bij de bestrijding van misdaad en corruptie in Bulgarije, maar blokkeerde het gelijk ook 486 miljoen euro subsidie dat voor het land bestemd was. De Europese Commissie zegt dat Bulgarije met name in gebreke is gebleven ten aanzien van de gerechtelijke vervolging van fraudeurs. Die vervolging was een van de voorwaarden waaronder Bulgarije anderhalf jaar geleden tot de EU toetrad. Ook Roemenië werd op de vingers getikt, maar kreeg geen sancties opgelegd. Dat de Roemeense politici hier maar weinig van onder de indruk zijn, bleek toen het Roemeense parlement medio augustus met 150 tegen 120 stemmen het door het Roemeense Anti-Corruptie Parket (DNA) ingestelde onderzoek naar ex-premier Adrian Năstase en één van diens toenmalige ministers tegenhield.
Griekenland had deze zomer te maken met andere problemen. In juni werd het opgeschrikt door een kleine aardbeving en woekerden over het hele land weer de jaarlijkse bosbranden. Buurland Turkije kampte eveneens met dit probleem. Daar werd zelfs gevreesd dat deze de toeristenoorden zouden bedreigen. Wonder boven wonder werden de ‘all inclusive oords’ gespaard en konden de toeristen gewoon doorgaan met vakantie vieren.
[terug naar Inhoud Donau 2008/2]