Wie spreekt over (grensoverschrijdende) regio’s als voorlopers van Europese integratie, vergeet een belangrijk sociologisch aspect: de massa-urbanisatie. Ontmoetingen tussen Europeanen en niet-Europeanen vinden vooral plaats in de metropolen van Oost- en West-Europa. De Danube Foundation ging in workshops in Maastricht, Amsterdam, Berlijn, Sarajevo en Belgrado op zoek naar de utopische stad.


With the relinquishment of utopias, man would lose his will to shape history, and therewith his ability to change it.”
- Mannheim


Het door oorlog getekende Sarajevo ondergaat een rigoureuze renovatie. De stad wordt weer geïntegreerd en het nu afgelegen Starigrad wordt door de ontwikkeling van het Centar weer verbonden met de rest van de stad. De voormalige legerbasis uit Joegoslavië wordt herontwikkeld om een sociaal maatschappelijke functie te vervullen. De campus van de universiteit, die er al gedeeltelijk zit, wordt hier in zijn geheel gevestigd. Deze oude Tito-barakken liggen in het midden van de stad en de ontwikkeling zal de losgekoppelde delen van de stad weer aan elkaar binden. De luchthaven gaat de stad uit en in plaats daarvan komt de racebaan ‘Sarajevo Prix’. Een infrastructureel masterplan zal er op toezien dat overal fietspaden komen en er een uitgebreid en snel openbaar vervoerssysteem komt.

Culturele bottom up-initiatieven schieten als paddenstoelen uit de grond; een netwerk van culturele ondernemers treft elkaar in koffiehuizen en grand cafés door de hele stad. Er ontstaat weer een nieuwe culturele elite en de stad wordt een nieuw kosmopolitisme ingeblazen. De welvaart groeit gestaag en de kwaliteit van leven zal snel gelijk zijn aan dat van West Europese steden.

Helaas is werkelijkheid een stuk weerbarstiger. De kans dat Sarajevo over twintig jaar nog steeds getekend is door granaatkraters -rozen in de volksmond-, armoede en chaos, is groot. Ook blijft de etnische segregatie een rol spelen en viert corruptie hoogtij.

Maar ideeën zijn er voldoende, en daar moet wat mee gedaan worden. Dit utopische idee over de stad Sarajevo komt voort uit de workshop Utopian City die de Danube Foundation in april 2009 gaf in Sarajevo. De bijeenkomst maakt deel uit van een reeks workshops die in steden door heel Europa worden gegeven en waar lokale deelnemers zich, na een uitgebreide presentatie over Utopia en de stad, beraden over hun ideale stad. Zij geven hun ideale stad vorm door middel van een collage en presenteren deze aan de hand van hun verhaal over die utopische visie die er achter ligt.

[Lees het volledige artikel in Donau 2009/2]


Sophie Bloemen is lid van de Danube Foundation